16-01-2021, Saat: 12:22
DELPHI İLE İŞLETİM SİSTEMİ YAZMA
1. GİRİŞ
Merhaba,
Bu eğitim serisinde Delphi ile işletim sistemi yazacağız. Olabildiğince ileri gitmeyi hedefliyorum.
Orta seviye delphi bilgisi bu eğitim serisi için yeterli olacaktır. Az da olsa assembly bilgisi fena olmayacaktır. Zaten hem metin içinde hem de kodlar arasında gerekleri açıklamaları yapacağım.
Gerekli Yazılımlar
1. Her şeyden önce bir işletim sistemine ihtiyacımız var. Windows XP ve sonra bir işletim sistemi bize yeterli olacaktır. Çalışma ortamımız Windows’ta olacak.
2. Delphi’ye gelince, Delphi’nin 7. Sürümünden itibaren tüm sürümlerini kullanabilirsiniz.
3. Assembly dosyalarımızı derlemek için bir assembler'a ihtiyacımız olacak. Biz NASM (Netwide Assembler) kullanacağız.
64 bit: https://www.nasm.us/pub/nasm/releasebuil...er-x64.exe
32 bit: https://www.nasm.us/pub/nasm/releasebuil...er-x86.exe
Daha sonra sırası gelince NASM'ye değineceğiz.
4. Ayrıca yazdığımız işletim sistemini çalıştırmak için bize bir de emulator lazım olacak. Bunun için Qemu’yu kullanacağız. https://www.qemu.org/ adresinden qemu’yu indirebilirsiniz.
5. Son olarak bir hex editöre ihtiyacımız var. Hex editör oluşturmuş olduğumuz boot dosyasının bytelarını incelememiz için bize yardımcı olacak. Hex editör olarak HxD programını kullanabilirsiniz. İndirme linki: https://mh-nexus.de/en/downloads.php?product=HxD20
Başkaca bir programa şimdlik ihtiyaç ihtiyaç yok.
Başlıyoruz
Yapacağımız işletim sistemi 32 bit olacak. Delphi IDE’yı açıp yeni bir konsol uygulaması oluşturalım. Projemizin adı “xos” olsun.
Proje’nin uses kısmına SysUtils ve Classes’ı ekleyelim.
Projemizin görünümü şu şekilde olacak:
İmaj dosyasının oluşturulması bakımından Ekrem KOÇAK'ın hazırlamış olduğu https://forum.osdev.org/viewtopic.php?f=13&t=29437 adresindeki kodlar baz alınmıştır. Zekice hazırlanmış bu kodların mantığı delphi fonksiyonlarının adreslerine göre boot ve kernel oluşturmaktır.
Projeye kernelMain.pas adında bir unit ekleyelim. Görünümü şu şekilde olacak.
Kernel prototipimizi oluşturduk. Şimdi dpr dosyamıza geri dönelim.
Dpr dosyasında yer alan kodlar kernelMain dosyasındaki kodlardan binary formatta boot edilebilir bir dosya oluşturacaktır.
Kodlar içinde açıklama yaparak anlatmaya çalışacağım:
Programı çalıştırdığımızda xos.exe yanında xos.bin dosyası oluşacak. Bu dosya içinde hem bizim boot’umuz var hem de kernel kodlarımız var.
xos.bin dosyasını HxD programıyla açtığımızda şöyle bir görüntüyle karşılacağız:
0. adresten itibaren bizi multibootloader yapısı karşılıyor. Dosyaya ilk multiboot yapısını kaydetmiştik.
Hemen her ikili sayı grubunun bir byte’a işaret ettiğini belirtelim. Dikkat ederseniz. Delphideki hexedecimal cardnal sayımız dosyaya tersten yazılmış. Sistemin little endian olması nedeniyle bytelar bu şekilde yazılır. Cardinal 4 byte yer kapladığından yan yana 4 byte görmüş olduk.
Bir sonraki 4 byte’lık alan 00 00 01 00. Bu da multiboot yapısınıdaki flag’a işaret ediyor: multiboot_hdr.flags:=(1 shl 16); 1 sayısını sola doğru 16 kaydırdığımızda ikilik tabanda 000000001 00000000 00000000 sayısı elde edilir. flags cardinal olarak tanımlandığından 4 byte olarak düzenlendiğinde sayı 00000000 000000001 00000000 00000000 edecektir. Bu da 16’lık sistemde 00 01 00 00’a işaret edecek ve tersten 00 00 01 00 olarak dosyaya yazılmıştır.
7584 adresi yani 1DA0 adresi bizim kernel’imizin kodlarının başlangıç adresi. entry_addr olarak yukarıda tanımlanmıştı. Kernel’imizin başlangıcından itibaren 4kb alan ayrılmış ve kernel’in sona ermesinden itibaren kalan alan null yani 0 ile doldurulmuştur.
HxD programını kapatarak xos.exe dosyasını çalıştıralım. Oluşan xos.bin dosyamızı çalıştırmak için qemu’yu kullanacağız. cmd ya da powershell’i açıp qemu-system-x86_64 -kernel xos.bin komutunu çalıştırınca.”Booting From Rom” yazısını ekranda sürekli görüyorsanız işlem tamam demektir. Henüz kernel’imiz işlevsel bir kod içermiyor. Bir sonraki dersimizde ekrana yaz yazmayı göreceğiz.
Burada anlatılanları anlamak bir hayli zor olabilir. Mümkün mertebe sorularınıza yanıtlar vererek belirsizlikleri gidermeye çalışacağım.
Hakan DİMDİK
1. GİRİŞ
Merhaba,
Bu eğitim serisinde Delphi ile işletim sistemi yazacağız. Olabildiğince ileri gitmeyi hedefliyorum.
Orta seviye delphi bilgisi bu eğitim serisi için yeterli olacaktır. Az da olsa assembly bilgisi fena olmayacaktır. Zaten hem metin içinde hem de kodlar arasında gerekleri açıklamaları yapacağım.
Gerekli Yazılımlar
1. Her şeyden önce bir işletim sistemine ihtiyacımız var. Windows XP ve sonra bir işletim sistemi bize yeterli olacaktır. Çalışma ortamımız Windows’ta olacak.
2. Delphi’ye gelince, Delphi’nin 7. Sürümünden itibaren tüm sürümlerini kullanabilirsiniz.
3. Assembly dosyalarımızı derlemek için bir assembler'a ihtiyacımız olacak. Biz NASM (Netwide Assembler) kullanacağız.
64 bit: https://www.nasm.us/pub/nasm/releasebuil...er-x64.exe
32 bit: https://www.nasm.us/pub/nasm/releasebuil...er-x86.exe
Daha sonra sırası gelince NASM'ye değineceğiz.
4. Ayrıca yazdığımız işletim sistemini çalıştırmak için bize bir de emulator lazım olacak. Bunun için Qemu’yu kullanacağız. https://www.qemu.org/ adresinden qemu’yu indirebilirsiniz.
5. Son olarak bir hex editöre ihtiyacımız var. Hex editör oluşturmuş olduğumuz boot dosyasının bytelarını incelememiz için bize yardımcı olacak. Hex editör olarak HxD programını kullanabilirsiniz. İndirme linki: https://mh-nexus.de/en/downloads.php?product=HxD20
Başkaca bir programa şimdlik ihtiyaç ihtiyaç yok.
Başlıyoruz
Yapacağımız işletim sistemi 32 bit olacak. Delphi IDE’yı açıp yeni bir konsol uygulaması oluşturalım. Projemizin adı “xos” olsun.
Proje’nin uses kısmına SysUtils ve Classes’ı ekleyelim.
Projemizin görünümü şu şekilde olacak:
program xos;
{$APPTYPE CONSOLE}
uses
SysUtils,Classes;
begin
try
except
on E: Exception do System.Writeln(E.ClassName, ': ', E.Message);
end;
end;
İmaj dosyasının oluşturulması bakımından Ekrem KOÇAK'ın hazırlamış olduğu https://forum.osdev.org/viewtopic.php?f=13&t=29437 adresindeki kodlar baz alınmıştır. Zekice hazırlanmış bu kodların mantığı delphi fonksiyonlarının adreslerine göre boot ve kernel oluşturmaktır.
Projeye kernelMain.pas adında bir unit ekleyelim. Görünümü şu şekilde olacak.
unit kernelMain; interface procedure kMain(); stdcall; //kernel’in başlangıcı procedure loader; stdcall;//kernel’i yükleyen fonksiyon, başka bir deyişle kernel’in başlangıcı procedure loader_end();//kernel’in sona erme adresini almak için implementation //Kernel kodu burada başlıyor procedure loader; stdcall; asm cli//kesmeleri(interrupt) durdur call kmain//kernel’i çağır hlt//sistemi durdur end; procedure kMain(); stdcall; begin end; //kernel’in bitiş adresini elde etmek için boş bir prosedür oluşturuldu procedure Loader_End(); begin end; //Kernel’in sonu end.
Kernel prototipimizi oluşturduk. Şimdi dpr dosyamıza geri dönelim.
Dpr dosyasında yer alan kodlar kernelMain dosyasındaki kodlardan binary formatta boot edilebilir bir dosya oluşturacaktır.
Kodlar içinde açıklama yaparak anlatmaya çalışacağım:
program xos;
{$APPTYPE CONSOLE}
uses
SysUtils,
Classes,
kernelMain in 'kernelMain.pas'; //kernelMain dosyamızı ekledik
type
Tmultiboot_hdr=packed record //boot yapısı için struct oluşturduk
magic:cardinal; //boot magic number. Multiboot için standard bir değerdir.
flags:cardinal;//flags magic number ile kullanılıyor
checksum:cardinal;//magic number ve flags aritmetiğinden checksum elde ediliyor.
header_addr:cardinal; //boot yapısının hafızadaki adresini tutar
load_addr:cardinal; //loader prosedürünün adresini tutar
load_end_addr:cardinal;// loader_end prosedürünün adresini tutar
bss_end_addr:cardinal;//bss bitiş adresi
entry_addr:cardinal;//giriş adresi
mode_type:cardinal;//0
width:cardinal;//0
height:cardinal;//0
depth:cardinal;//0
end;
var
multiboot_hdr : Tmultiboot_hdr;//multiboot değişkeni
size:cardinal;
fsize:cardinal;
buf:pointer;
fnc:pointer;
image_base:cardinal;
image_size :cardinal;
entry_addr: cardinal;
f:file; //oluşturacağımız dosya binary olduğu file kullandık
begin//program başlangıcı
try
//xos.bin adında binary dosya oluşturacağız
//dosyamızı f değişkenine aldık
AssignFile(f,'xos.bin'); //binary dosyaımızın adı
//dosya yazma işlemi yapacağız
//dosya varsa içindekileri siler
ReWrite(f, 1); //kayıt boyutu 1 olarak ayarlandı.
//dosyada 1 bytelık bloklar bazında işlem yapılacak
//image base entry_addr @loader kernel boyutu @loader_end
//$400000 <-> $1DA0 <-> $401DA0 <-> $1E8(488) <-> $401F88
//size = entry_addr - bootheadersize = $1DA0 - $30 = $1D70 (7584-48=7536)
//fsize = @loader_end - @loader = $401F88 - $401DA0 = $1E8 (488)
//image size = size + $1000 (4096) = $1D70 + $1000(4096) = $2D70 (11632)
//programın image base adresi
image_base:=$00400000;//varsayılan değer 4194304
entry_addr:=cardinal(@loader)-cardinal(image_base); //7584,1DA0
size:= entry_addr - sizeof(multiboot_hdr);
fsize:= cardinal(@loader_end)-cardinal(@loader);//kernel boyutu
image_size:= size+$1000;
//multiboot yapısını ayarlayalım
//multibot yapısını sıfırla
fillchar(multiboot_hdr, sizeof(multiboot_hdr), 0);
//bu kısım boot sabitlerini içerir
//multiboot magic numarası sabittir. Bu kısmı değiştirmeyin.
multiboot_hdr.magic:=($1BADB002); //multiboot magic number
//multiboot bayrağını da değiştirmeye gerek yok.
multiboot_hdr.flags:=(1 shl 16) ; //multiboot flag
//bu aritmetik işlemine de dokunulmayacak
multiboot_hdr.checksum:=cardinal(-multiboot_hdr.magic-multiboot_hdr.flags);
multiboot_hdr.header_addr:=image_base; //header adreessi base address: $00400000;
multiboot_hdr.load_addr:=image_base; //başlangıç adresi base address: $00400000;
multiboot_hdr.load_end_addr:=cardinal(image_base+image_size); //programın sonunun adresini hesaplıyoruz
multiboot_hdr.bss_end_addr:=cardinal(image_base+image_size); //bss adresini de programın sonu olarak ayarlıyoruz
multiboot_hdr.entry_addr:=cardinal(image_base+entry_addr); //zaten bu loader'ın adresi oluyor
//aşağıdaki dört satırı sıfırlamaya gerek yok.
//Zaten yapıyı fillchar ile sıfırlamıştık
//multiboot_hdr.mode_type:=0;
//multiboot_hdr.width:=0;
//multiboot_hdr.height:=0;
//multiboot_hdr.depth:=0;
//xos.bin yapısı
//multiboot yapısı -> 0'lar -> 0'lar -> kernel verimiz
//BlockWrite fonksiyonu binary dosyaya veri kaydetmek/yazmak için kullanılır
//BlockWrite(dosya değişken, blok, blok büyüklüğü)
//xos.bin dosyasına multiboot yapısını kaydet
//böylece 48 byte'tan oluşan multiboot yapımız dosyaya kaydedilmiş oldu
blockwrite(f, multiboot_hdr, sizeof(multiboot_hdr));
getmem(buf, size);//multiboot'tan geriye kalan hafıza alanını oluştur
fillchar(buf^, size, 0); //hafıza alanını nul yap
blockwrite(f, buf^, size);
freemem(buf);
//buraya kadar toplamda entry_addr ($1DA0 byte) kadar veri dosyaya yazmış olduk
//ilk 48 byte multiboot ve geriye kalan null olacak şekilde yazıldı
fnc:=@loader; //kernel girişinin adresini aldık
getmem(buf, $1000-fsize); //4kb'den kernel boyutumuzu çıkardık ve bu sayıda hafıza alanı oluşturduk
fillchar(buf^,$1000-fsize,0);//kernel alanı dışında kalan hafıza alanını null ile doldurduk
blockwrite(f,fnc^, fsize); //dosyaya kernel boyutu kadar kernel kodlarını yazdık
blockwrite(f,buf^ ,$1000-fsize);//4kb'den geri kalan alanı da dosyaya yazdık
freemem(buf);
closefile(f); //dosyayı kapatıyoruz
except
on E: Exception do System.Writeln(E.ClassName, ': ', E.Message);
end;
end.
Programı çalıştırdığımızda xos.exe yanında xos.bin dosyası oluşacak. Bu dosya içinde hem bizim boot’umuz var hem de kernel kodlarımız var.
xos.bin dosyasını HxD programıyla açtığımızda şöyle bir görüntüyle karşılacağız:
00000000: 02 B0 AD 1B 00 00 01 00 FE 4F 51 E4 00 00 40 00 (boot başlangıcı) 00 00 40 00 70 2D 40 00 70 2D 40 00 A0 1D 40 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 … … 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 … 00001DA0: FA E8 D2 01 00 00 F4 C3 55 8B EC 51 66 8B 55 08 (entry_addr) 1DA0:7584 … … 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 …
0. adresten itibaren bizi multibootloader yapısı karşılıyor. Dosyaya ilk multiboot yapısını kaydetmiştik.
multiboot_hdr.magic:=($1BADB002); = 02 B0 AD 1B
Hemen her ikili sayı grubunun bir byte’a işaret ettiğini belirtelim. Dikkat ederseniz. Delphideki hexedecimal cardnal sayımız dosyaya tersten yazılmış. Sistemin little endian olması nedeniyle bytelar bu şekilde yazılır. Cardinal 4 byte yer kapladığından yan yana 4 byte görmüş olduk.
Bir sonraki 4 byte’lık alan 00 00 01 00. Bu da multiboot yapısınıdaki flag’a işaret ediyor: multiboot_hdr.flags:=(1 shl 16); 1 sayısını sola doğru 16 kaydırdığımızda ikilik tabanda 000000001 00000000 00000000 sayısı elde edilir. flags cardinal olarak tanımlandığından 4 byte olarak düzenlendiğinde sayı 00000000 000000001 00000000 00000000 edecektir. Bu da 16’lık sistemde 00 01 00 00’a işaret edecek ve tersten 00 00 01 00 olarak dosyaya yazılmıştır.
7584 adresi yani 1DA0 adresi bizim kernel’imizin kodlarının başlangıç adresi. entry_addr olarak yukarıda tanımlanmıştı. Kernel’imizin başlangıcından itibaren 4kb alan ayrılmış ve kernel’in sona ermesinden itibaren kalan alan null yani 0 ile doldurulmuştur.
HxD programını kapatarak xos.exe dosyasını çalıştıralım. Oluşan xos.bin dosyamızı çalıştırmak için qemu’yu kullanacağız. cmd ya da powershell’i açıp qemu-system-x86_64 -kernel xos.bin komutunu çalıştırınca.”Booting From Rom” yazısını ekranda sürekli görüyorsanız işlem tamam demektir. Henüz kernel’imiz işlevsel bir kod içermiyor. Bir sonraki dersimizde ekrana yaz yazmayı göreceğiz.
Burada anlatılanları anlamak bir hayli zor olabilir. Mümkün mertebe sorularınıza yanıtlar vererek belirsizlikleri gidermeye çalışacağım.
Hakan DİMDİK
Int 27 TSR, Int 33 mouse kullanımı vb. DOS zamanında neler neler yapıyorduk. Yaşlanmışız.