Taylor serisi fonksiyonları polinomsal açıdan ifade etmek için bize olanak sağlar ve biz bu sayede bir takım fonksiyonların değerlerini hesaplayabiliriz. Temel olarak mantığı şöyledir:
Yukardaki şekle dikkat edecek olursak,g(x) bir polinom fonksiyonu olmak üzere g(x) fonksiyonu ve f(x) fonksiyonu x=0 noktasında eşittir,yani bu fonksiyon bir noktada aynı değeri vermektedir.g(0)=f(0)’dır.Sabit bir fonksiyon olduğu için g(x) fonksiyonun f(x) fonksiyonunu temsil ettiğini söyleyemeyiz.Peki bir de 1.türevlerini eşitlesek fonksiyonlar biraz daha yaklaşır.Ama unutmamamız gereken nokta, ilk noktayı da bize sağlamalı ilk nokta neydi, g(0)=f(0) ‘dı.İkinci aşama şu olmalı:
g(x)=f(0)+ f’(0).x;. eğer eşitliğin her iki tarafının da türevini alırsak f(0) sabit olduğu için türevi 0’dır, çarpımın türevini alırsak f’(0) da sabit olduğu için türevi 0’dır, ve sonuç olarak g’(0)=f’(0) olduğunu görebiliriz.Şimdi iki fonksiyonu bir noktada daha eşitledik.Bir türev daha alır eşitlersek fonksiyonları daha da yaklaştırmış oluruz.3. Aşamada şöyle yaparsak: g(x)=f(0)+f’(0).x+(1/2)f’’(0).x^2 Türevlerini alırsak g’’(0)=f’’(0) olduğunu görebiliriz.Sonuç olarak şöyle bir formüle ulaşırız.
Biz burada a’yı 0 olarak aldık, yani sıfıra ortalayan bir fonksiyon yazdık bu şekildeki seriye mclaurin sersisi denir.Diğer noktalara göre daha kolay hesaplama yapılmasını sağlar.
Cos(x) fonksiyonun Taylor özelde de maclaurin serisiyle ifade edersek:
g(x)=cos(0)+cos’(0).x+cos’’(0).x^2/2+cos’’’(0).x^3/6+cos’’’’(0).x^4/24+…+cos(n. Turev)(0).x^n/n!
g(x)=cos(0) (+) -sin(0).x (+) -cos(0).x^2/2 (+) sin(0).x^3/3!+cos(0).x^4/4!
g(x)=1 (+) 0.x (+) -1.x^2/2! (+) 0.x^3/3! (+) 1.x^4/4!
Nihayetinde sonuç şu şekilde olur:
Bu kadar matematikten sonra gelelim programlamaya :
Yukardaki şekle dikkat edecek olursak,g(x) bir polinom fonksiyonu olmak üzere g(x) fonksiyonu ve f(x) fonksiyonu x=0 noktasında eşittir,yani bu fonksiyon bir noktada aynı değeri vermektedir.g(0)=f(0)’dır.Sabit bir fonksiyon olduğu için g(x) fonksiyonun f(x) fonksiyonunu temsil ettiğini söyleyemeyiz.Peki bir de 1.türevlerini eşitlesek fonksiyonlar biraz daha yaklaşır.Ama unutmamamız gereken nokta, ilk noktayı da bize sağlamalı ilk nokta neydi, g(0)=f(0) ‘dı.İkinci aşama şu olmalı:
g(x)=f(0)+ f’(0).x;. eğer eşitliğin her iki tarafının da türevini alırsak f(0) sabit olduğu için türevi 0’dır, çarpımın türevini alırsak f’(0) da sabit olduğu için türevi 0’dır, ve sonuç olarak g’(0)=f’(0) olduğunu görebiliriz.Şimdi iki fonksiyonu bir noktada daha eşitledik.Bir türev daha alır eşitlersek fonksiyonları daha da yaklaştırmış oluruz.3. Aşamada şöyle yaparsak: g(x)=f(0)+f’(0).x+(1/2)f’’(0).x^2 Türevlerini alırsak g’’(0)=f’’(0) olduğunu görebiliriz.Sonuç olarak şöyle bir formüle ulaşırız.
Biz burada a’yı 0 olarak aldık, yani sıfıra ortalayan bir fonksiyon yazdık bu şekildeki seriye mclaurin sersisi denir.Diğer noktalara göre daha kolay hesaplama yapılmasını sağlar.
Cos(x) fonksiyonun Taylor özelde de maclaurin serisiyle ifade edersek:
g(x)=cos(0)+cos’(0).x+cos’’(0).x^2/2+cos’’’(0).x^3/6+cos’’’’(0).x^4/24+…+cos(n. Turev)(0).x^n/n!
g(x)=cos(0) (+) -sin(0).x (+) -cos(0).x^2/2 (+) sin(0).x^3/3!+cos(0).x^4/4!
g(x)=1 (+) 0.x (+) -1.x^2/2! (+) 0.x^3/3! (+) 1.x^4/4!
Nihayetinde sonuç şu şekilde olur:
Bu kadar matematikten sonra gelelim programlamaya :
Delphi kodları:
unit Unit2;
interface
uses
Winapi.Windows, Winapi.Messages, System.SysUtils, System.Variants,
System.Classes, Vcl.Graphics, System.Math,
Vcl.Controls, Vcl.Forms, Vcl.Dialogs, Vcl.StdCtrls;
type
TForm2 = class(TForm)
Button1: TButton;
Edit1: TEdit;
function factorial(n: double): double;
function cosx(n: double): double;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
{$R *.dfm}
function TForm2.factorial(n: double): double;
begin
if n = 1 then
exit(1.0);
result := n * factorial(n - 1);
end;
procedure TForm2.Button1Click(Sender: TObject);
begin
ShowMessage(cosx(StrToFloat(Edit1.Text)).ToString);
end;
function TForm2.cosx(n: double): double;
var
toplam, temp: double;
carpan, i: integer;
begin
if (n < -360) or (n > 360) then
n := fmod(n, 360); // değer 360'tan büyükse esas açıya dönüştürüyoruz.
if (n < 0) then //değer eksi bir değerse artı karşılığını buluyoruz
n := 360 + n;
if (n=90) or (n=270) then exit(0); //bu değerler 0 olduğu içim geri döndürüyoruz.
n := n * PI / 180.0; //değeri dereceye çeviriyoruz
toplam := 1; // taylor serisinin Cos(0) ilk değerini veriyoruz.
temp := 0;
carpan:=-1;// serideki toplamların başında eksi mi artı mı olduğunu belirlemek için kullanacağız.
// ilk değerimiz eksi olduğu için -1 değerini veriyoruz
for i := 1 to 85 do //ortalama 168. dereceye kadar türev alacağız.
//aslında türev sonuçlarımız -1 yada +1 onuda carpan değişkeni ile belirliyoruz
begin
temp := power(n, i * 2) / factorial(i * 2); //(cos(i. türev)(0)=-1 yada +1).x^i/i!
// i yi ikiyle çarpıyoruz çünkü tek sayı olan türevler sin(0)=0 olduğu için anlamsız.
if (carpan = -1) then //sırayla + yada - değerini alıyor.
begin
temp := -temp;
carpan := 1;
end
else
carpan := -1;
toplam := toplam + temp;
end;
result := toplam; //sonucu döndürüyoruz.
end;
end.
C++ Kodları:
#include <vcl.h>
#pragma hdrstop
#include "Unit4.h"
#include <math.h>
// ---------------------------------------------------------------------------
#pragma package(smart_init)
#pragma resource "*.dfm"
TForm4 *Form4;
// ---------------------------------------------------------------------------
#define PI 3.14159265358979323846264338327950288419716939937510582097494459230
__fastcall double TForm4::factorial(long double n) {
if (n == 1) {
return 1.0;
}
return n*factorial(n - 1); //
}
__fastcall double TForm4::cosx(long double n) {
if (n < -360 || n > 360) {
n = fmod(n, 360);
}
if (n < 0) {
n = 360 + n;
}
if (n == 90 || n == 270) {
return 0;
}
n = n * PI / 180.0;
long double toplam = 1;
long double temp;
int carpan = -1;
for (int i = 2; i < 170; i += 2) {
temp = pow(n, i) / factorial(i);
if (carpan == -1) {
temp = -temp;
carpan = 1;
}
else {
carpan = -1;
}
toplam += temp;
}
return toplam;
//
}
__fastcall TForm4::TForm4(TComponent* Owner) : TForm(Owner) {
}
// ---------------------------------------------------------------------------
void __fastcall TForm4::Button1Click(TObject *Sender) {
ShowMessage(cosx(StrToFloat(Edit1->Text)));
}
// ---------------------------------------------------------------------------
Sonuçların hesap makinesine çok çok yakınsadığını neredeyse aynı değerler olduğunu göreceksiniz.Diğer trigonometrik fonksiyonları bu mantıkla kolayca kendiniz yazabilirsiniz.
Herhangi bir basit problem, hakkında yeterince toplantı yapılarak, çözümsüz hale getirilebilir.
https://play.google.com/store/apps/developer?id=ONGUN
https://play.google.com/store/apps/developer?id=ONGUN

