07-07-2018, Saat: 15:56
(Son Düzenleme: 07-07-2018, Saat: 16:04, Düzenleyen: ssahinoglu.)
TÜRKİYEDE BİLGİSAYAR BAŞVURU KİTABI YAZMAK
Teknik eğitim kitabı yazmak nispeten zordur. Zira teknik bilgi sahibi olmak kadar, analitik düşünce, eğitimcilik yeteneği, kavramsal standartlar, yazılı ifade yeteneği gerektirir. Üstüne bir de yardımcı içerik hazırlamak zorunluluğu da eklenince iş epey zorlaşır.
20 yıldır takip ettiğimiz Türkçe yazılım kitaplarında şimdiye dek gerçekten kaliteli bir kitaba tesadüf edemedik. Yerli kitaplar, üstte yazdığım özelliklerin eksikliğinden ötürü gerçekten çok sıkıntılı olabiliyor. Tabii ki ortada güzel emekler var ve çöpe atıyor değiliz. Bu yazının konusu kalite.
Uluslararası kitaplar ise bu açıdan oldukça ileri seviyede. Farkındaysanız yerli-yabancı değil, yerli-uluslararası kıyaslaması yapmaktayım. Uluslarası içeriklerde yazarın arkasında konvansiyonel destek de var. Dahası yazılım üretici firmalar yazara doğrudan destek veriyorlar. Yazılımın gizli kalmış özelliklerini, püf noktalarını, ürünün önemli açılımlarını, daha ürün pazara çıkmadan yazarla paylaşıyorlar.
Uluslararası olmayan yazarlarsa yıllarca kendi başlarına edindikleri birikimi yansıtmaya gayret ediyorlar. En azından kitabı denetleyecek kişinin (varsa tabi) hem iyi edebiyatçı hem de konunun uzmanı olması gerekir. Bu tür eksiklikler yüzünden maalesef Türkçe kitapların kalitesi eksik kalıyor. Sözgelimi "inşa" kelimesinde iki a harfi yoktur ama bir kitabın kapağında olması prestiji zedeler.
Bir yazar bu kadar işi yaparken tüm kodları yazıp üstüne de resimleri toplamakla uğraşırsa, o işten çok fazla hayır beklememek lazım gelir. Bu sefer de kitabı bitirene kadar ürünün yeni sürümü çıkmış oluyor, içerik eskiyor.
* * *
Geçmişte bilgisayar dergilerindeki teknik yazıları çok takip ederdim. Delphi öğreten bir dizinin ilk makalesi programın kurulumuna ayrıldığı için ay boyunca yetinmeniz gereken tek bilgi bu kadarı oluyordu. Neyse ki bunlar 20 yıl öncede kaldı ama günümüzde de işin hakkını vermeyen gereksiz yazılara tesadüf edebiliyoruz.
Bir kısmı da ihtiyaca odaklanmayan ansiklopedik yazılardır. Programın tarihinden girer, ekranları, menüleri sırayla anlatır geçer. Okuyucunun beklentisini veya ihtiyacını dikkate almaz. Kimi zamansa konuları aşırı başlıklara ayırıp detaya boğar.
Bu sitenin sahibi olan kardeşimizin kitabının içindekiler kısmını görünce benzer bir durum farkettim. Örneğin SQL içindeki Min, Max, Avg gibi şeylerin herbiri için ayrı başlık olması bana biraz tuhaf geliyor. Bazı konu başlıklarının kavramsal olarak birleştirilmesi iyi olacaktır.
Anahtar sözcükler genellikle kitapların sonunda referans sayfa numaralarıyla birlikte listelenir. Word'de bu tür bir özellik uzun yıllardır mevcut ama ne yazık ki ülkemizde pek kullanılmıyor. Özellikle başvuru kitaplarında ihtiyaç duyarım ama hep hayal kırıklığına uğramışımdır. Az sayıda olanda ise hep yetersizdi.
Yine de mezkur kitabın konu başlıklarının genel olarak hoşuma gittiğini söyleyebilirim. Bilmediğimiz çok şey öğrenebileceğimize de eminim.
* * *
Peki ihtiyaca odaklanan bir yardım belgesi veya teknik başvuru kitabı nasıl olmalıdır? Microsoft'un yardım dosyaları ile birlikte, Microsoft Press'in ülkemizde Arkadaş Yayınlarınca basılan uluslararası kitapları, "Adım Adım" (Step by Step) serisi ile bu konuda gerçekten etkili bir tarz yakalamışlardı.
Özel bir durum olmadıkça hiçbir programın menüleri, fonksiyonları sırayla anlatılmamalı. Önce ihtiyaca yönelik konu başlığı açılır, sonra bununla ilgili bölümlerden bahsedilir. Dahası bu bölümler de tüm detaylarıyla gösterilmez.
Uluslarası kaynakların diğer birçoğu da bütüncül yaklaşımla ürünün tüm özelliklerini anlatır. Yani VCL'yi, FireMonkey'i gösterip bırakmaz, DanaSnap'i, Thread'leri de gereği kadar anlatarak konuya hakimiyetini gösterir.
Bunun dışında ürünün bir yönüne odaklanan kitaplar vardır. Özel olarak FireMonkey'e veya Delphi'nin mobil programlama kısmına yoğunlaşabilir.
Genel olarak amaç okuyucunun konu hakkında işlevsel bir uygulama yapabilir duruma gelmesine yardımcı olmak olmalıdır.
* * *
Okuduğum tüm kitapları kapağından başlayarak yayın tarihine, basım yerinin neresi olduğuna kadar her şeyiyle okurum. Zira kitapların yazılış koşullarını, hayat hikayelerini önemserim. Tüm paragraflarını okuyup bilmediğim kısımları mutlaka not alırım. Yazılım kitabının seviyesi ve benim konu hakkındaki bilgi seviyeme göre de 2-15 günlük süre zarfında bitiririm.
Ama Delphi öğreten bir kitabı elime aldığımda yazılımın uzunca tarihiyle başlamak istemem. Kimisi var ki ancak kitabın yarısından sonra kod yazmanızı sağlıyor. Oraya gelene kadar da sıkılmış oluyorsunuz.
Bana Delphi'ye nasıl hızlı başlayacağımı anlatsın. Programı kurdun, şuradan buton al, içine şunu yaz, çalıştır, tamam. Ama yetmez. Sonra farklı formlar ve üniteler açtırsın. Standart bir Delphi projesinin anatomisini uygulamalı olarak göstersin. Kodlarda Button1'ler, Edit1'ler bıraktırmasın.
Her detaya zaten gerek yok. Sözgelimi kod dosyasının bölümlerini de anlatabilir. Interface, Implementation kısımları niye var, formun ünitesi nasıl çalışıyor, göstersin. Birden çok formla ve üniteyle çalışmanın mantığını kavramamı sağlasın, sonra Delphi ile tek satır kod yazmadan nasıl çok pratik bir veritabanı projesi yapılacağını göstersin. Bunları yazarken de cümleleri fazla uzatmasın. Gerisini okur zaten kendisi bulur.
Bu yöntemle, biraz C# bilen birinin 2 saatte Delphi ile program yazmaya başlatılabileceğini düşünüyorum.
Teknik eğitim kitabı yazmak nispeten zordur. Zira teknik bilgi sahibi olmak kadar, analitik düşünce, eğitimcilik yeteneği, kavramsal standartlar, yazılı ifade yeteneği gerektirir. Üstüne bir de yardımcı içerik hazırlamak zorunluluğu da eklenince iş epey zorlaşır.
20 yıldır takip ettiğimiz Türkçe yazılım kitaplarında şimdiye dek gerçekten kaliteli bir kitaba tesadüf edemedik. Yerli kitaplar, üstte yazdığım özelliklerin eksikliğinden ötürü gerçekten çok sıkıntılı olabiliyor. Tabii ki ortada güzel emekler var ve çöpe atıyor değiliz. Bu yazının konusu kalite.
Uluslararası kitaplar ise bu açıdan oldukça ileri seviyede. Farkındaysanız yerli-yabancı değil, yerli-uluslararası kıyaslaması yapmaktayım. Uluslarası içeriklerde yazarın arkasında konvansiyonel destek de var. Dahası yazılım üretici firmalar yazara doğrudan destek veriyorlar. Yazılımın gizli kalmış özelliklerini, püf noktalarını, ürünün önemli açılımlarını, daha ürün pazara çıkmadan yazarla paylaşıyorlar.
Uluslararası olmayan yazarlarsa yıllarca kendi başlarına edindikleri birikimi yansıtmaya gayret ediyorlar. En azından kitabı denetleyecek kişinin (varsa tabi) hem iyi edebiyatçı hem de konunun uzmanı olması gerekir. Bu tür eksiklikler yüzünden maalesef Türkçe kitapların kalitesi eksik kalıyor. Sözgelimi "inşa" kelimesinde iki a harfi yoktur ama bir kitabın kapağında olması prestiji zedeler.
Bir yazar bu kadar işi yaparken tüm kodları yazıp üstüne de resimleri toplamakla uğraşırsa, o işten çok fazla hayır beklememek lazım gelir. Bu sefer de kitabı bitirene kadar ürünün yeni sürümü çıkmış oluyor, içerik eskiyor.
* * *
Geçmişte bilgisayar dergilerindeki teknik yazıları çok takip ederdim. Delphi öğreten bir dizinin ilk makalesi programın kurulumuna ayrıldığı için ay boyunca yetinmeniz gereken tek bilgi bu kadarı oluyordu. Neyse ki bunlar 20 yıl öncede kaldı ama günümüzde de işin hakkını vermeyen gereksiz yazılara tesadüf edebiliyoruz.
Bir kısmı da ihtiyaca odaklanmayan ansiklopedik yazılardır. Programın tarihinden girer, ekranları, menüleri sırayla anlatır geçer. Okuyucunun beklentisini veya ihtiyacını dikkate almaz. Kimi zamansa konuları aşırı başlıklara ayırıp detaya boğar.
Bu sitenin sahibi olan kardeşimizin kitabının içindekiler kısmını görünce benzer bir durum farkettim. Örneğin SQL içindeki Min, Max, Avg gibi şeylerin herbiri için ayrı başlık olması bana biraz tuhaf geliyor. Bazı konu başlıklarının kavramsal olarak birleştirilmesi iyi olacaktır.
Anahtar sözcükler genellikle kitapların sonunda referans sayfa numaralarıyla birlikte listelenir. Word'de bu tür bir özellik uzun yıllardır mevcut ama ne yazık ki ülkemizde pek kullanılmıyor. Özellikle başvuru kitaplarında ihtiyaç duyarım ama hep hayal kırıklığına uğramışımdır. Az sayıda olanda ise hep yetersizdi.
Yine de mezkur kitabın konu başlıklarının genel olarak hoşuma gittiğini söyleyebilirim. Bilmediğimiz çok şey öğrenebileceğimize de eminim.
* * *
Peki ihtiyaca odaklanan bir yardım belgesi veya teknik başvuru kitabı nasıl olmalıdır? Microsoft'un yardım dosyaları ile birlikte, Microsoft Press'in ülkemizde Arkadaş Yayınlarınca basılan uluslararası kitapları, "Adım Adım" (Step by Step) serisi ile bu konuda gerçekten etkili bir tarz yakalamışlardı.
Özel bir durum olmadıkça hiçbir programın menüleri, fonksiyonları sırayla anlatılmamalı. Önce ihtiyaca yönelik konu başlığı açılır, sonra bununla ilgili bölümlerden bahsedilir. Dahası bu bölümler de tüm detaylarıyla gösterilmez.
Uluslarası kaynakların diğer birçoğu da bütüncül yaklaşımla ürünün tüm özelliklerini anlatır. Yani VCL'yi, FireMonkey'i gösterip bırakmaz, DanaSnap'i, Thread'leri de gereği kadar anlatarak konuya hakimiyetini gösterir.
Bunun dışında ürünün bir yönüne odaklanan kitaplar vardır. Özel olarak FireMonkey'e veya Delphi'nin mobil programlama kısmına yoğunlaşabilir.
Genel olarak amaç okuyucunun konu hakkında işlevsel bir uygulama yapabilir duruma gelmesine yardımcı olmak olmalıdır.
* * *
Okuduğum tüm kitapları kapağından başlayarak yayın tarihine, basım yerinin neresi olduğuna kadar her şeyiyle okurum. Zira kitapların yazılış koşullarını, hayat hikayelerini önemserim. Tüm paragraflarını okuyup bilmediğim kısımları mutlaka not alırım. Yazılım kitabının seviyesi ve benim konu hakkındaki bilgi seviyeme göre de 2-15 günlük süre zarfında bitiririm.
Ama Delphi öğreten bir kitabı elime aldığımda yazılımın uzunca tarihiyle başlamak istemem. Kimisi var ki ancak kitabın yarısından sonra kod yazmanızı sağlıyor. Oraya gelene kadar da sıkılmış oluyorsunuz.
Bana Delphi'ye nasıl hızlı başlayacağımı anlatsın. Programı kurdun, şuradan buton al, içine şunu yaz, çalıştır, tamam. Ama yetmez. Sonra farklı formlar ve üniteler açtırsın. Standart bir Delphi projesinin anatomisini uygulamalı olarak göstersin. Kodlarda Button1'ler, Edit1'ler bıraktırmasın.
Her detaya zaten gerek yok. Sözgelimi kod dosyasının bölümlerini de anlatabilir. Interface, Implementation kısımları niye var, formun ünitesi nasıl çalışıyor, göstersin. Birden çok formla ve üniteyle çalışmanın mantığını kavramamı sağlasın, sonra Delphi ile tek satır kod yazmadan nasıl çok pratik bir veritabanı projesi yapılacağını göstersin. Bunları yazarken de cümleleri fazla uzatmasın. Gerisini okur zaten kendisi bulur.
Bu yöntemle, biraz C# bilen birinin 2 saatte Delphi ile program yazmaya başlatılabileceğini düşünüyorum.


